31 lipca 2026 roku to historyczna data dla Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie. Tego dnia podpisane zostały umowy na kompleksowy remont dwóch wielkich i ważnych dla Muzeum obiektów – Zamku Lipowiec oraz zabytkowego Dworu z Drogini. 7 sierpnia wykonawcom prac przekazano plac budowy i inwestycje wchodzą w fazę realizacji. Obiekty zyskają dzięki temu zupełnie nowy wymiar – staną się piękniejsze, bezpieczniejsze i jeszcze bardziej atrakcyjne dla turystów, którzy będą mogli zwiedzać je w zupełnie nowej odsłonie. Ponowne otwarcie jest planowane na rok 2028, w którym Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie będzie obchodzić jubileusz 60-lecia istnienia.
Zamek Lipowiec – klucz do wielkich historii
W ramach realizacji projektu dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej pn. „Zamek Lipowiec – klucz do wielkich historii”, którego Beneficjentem jest Muzeum Małopolski Zachodniej, 31 lipca 2026 roku podpisano umowę z przedsiębiorstwem Arco System Sp. z o.o. z Oświęcimia. Przedmiotem umowy jest remont konserwatorski, przebudowa oraz zagospodarowanie terenu Zamku Lipowiec wraz z rozbudową wewnętrznej instalacji elektrycznej, sanitarnej i grzewczej. Wartość umowy wynosi 18 039 105,88 zł.
Celem prac jest ochrona zamku, pozostającego w formie trwałej ruiny, przed czynnikami atmosferycznymi, zwłaszcza wodą opadową. Nad kaplicą zamkową oraz główną klatką schodową powstanie szklane zadaszenie na konstrukcji metalowej, wymienione zostanie także zadaszenie nad trzema pomieszczeniami II piętra – dawnym pokojem oczekiwań, alkową i korytarzem. Wykonana zostanie szczelna izolacja przeciwwodna sklepień nad pierwszym piętrem oraz naprawa i wydłużenie rzygaczy usprawniające odprowadzanie wody. Wykonawca zamontuje również stolarkę okienną w wybranych pomieszczeniach, w tym historyczną ślusarkę w kaplicy, oraz dostosuje i zamontuje kratę w otworze bramnym zamku górnego.
Kompleksowej modernizacji i rozbudowie poddane zostaną systemy sanitarne i instalacyjne, w tym nowa instalacja grzewcza oraz wentylacja mechaniczna w wybranych częściach obiektu. Zmodernizowane zostanie także oświetlenie, instalacja odgromowa i systemy bezpieczeństwa. Na międzymurzu powstanie ścieżka edukacyjna, wyremontowany zostanie most prowadzący do zamku, zmodernizowana zostanie nawierzchnia dziedzińca, a plato przed kawiarnią zostanie poszerzone. Zamontowane zostaną makiety zamku dla osób niedowidzących, stojaki na rowery oraz miejsca na odpady.
Prace są elementem projektu pn. „Zamek Lipowiec – klucz do wielkich historii” (nr FEMP.05.17-IZ.00-0085/25), dofinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. Całkowita wartość projektu wynosi 34 949 122,84 zł, z czego dofinansowanie ogółem to 25 535 768,93 zł – w tym 24 117 115,11 zł ze środków Unii Europejskiej – a wkład własny Muzeum wynosi 9 413 353,91 zł.
Małopolski dwór – „zielona” odnowa i odbudowa zabytków
W ramach realizacji projektu dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej pn. „Małopolski dwór – »zielona« odnowa i odbudowa zabytków i adaptacja dla nowych funkcji społeczno-gospodarczych”, którego jednym z realizatorów jest Muzeum Małopolski Zachodniej, 31 lipca 2026 roku podpisano umowę z przedsiębiorstwem Spółdzielnia Rzemieślnicza „BUDMET” z Krakowa. Przedmiotem umowy są roboty budowlane związane z kompleksową realizacją inwestycji obejmującej remont konserwatorski budynku Dworu z Drogini wraz z zapleczem administracyjno-biurowym oraz infrastrukturą techniczną. Całkowita wartość umowy wynosi 5 543 338,05 zł brutto.
W ramach zamówienia wykonane zostanie nowe pokrycie dachowe dworu z dwuwarstwowego gontu drewnianego, wraz ze wzmocnieniem więźby dachowej, impregnacją oraz montażem instalacji odgromowej i orynnowania. Przeprowadzony zostanie remont i konserwacja kominów. Pracom budowlanym poddane zostaną elewacja i fundamenty budynku – w tym oczyszczenie, osuszenie, odgrzybianie i malowanie elewacji, a także renowacja kamieniarki portyku, herbu i detali architektonicznych. Wykonana zostanie termoizolacja i hydroizolacja ścian fundamentowych, a poddasze przejdzie termomodernizację poprzez docieplenie ścianek i stropu oraz wymianę okładzin wewnętrznych na ognioodporne. Konserwacji poddane zostaną okna i drzwi, odnowione zostaną parkiety, wymienione posadzki, pomalowane ściany, a łazienki – wyremontowane.
Zmiany obejmą również instalacje: remont i rozbudowę instalacji wodnej, hydrantowej oraz kanalizacji sanitarnej, modernizację kotłowni wraz z wymianą kotła gazowego oraz montaż wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej i klimatyzacji. Wymienione zostanie oświetlenie, wyremontowana instalacja elektryczna oraz system sygnalizacji pożaru (SSP). Zmianom poddane zostanie także otoczenie budynku – powstanie nowa kanalizacja deszczowa ze zbiornikiem na wody opadowe, co ma istotne znaczenie wobec zachodzących zmian klimatu, wykonana zostanie opaska żwirowa wokół budynku oraz zmodernizowana zostanie nawierzchnia dojazdów, parkingu i ścieżek wokół dworu.
Inwestycja jest częścią projektu pn. „Małopolski dwór – »zielona« odnowa i odbudowa zabytków i adaptacja dla nowych funkcji społeczno-gospodarczych” (nr FEMP.05.17-IZ.00-0078/25). Liderem projektu jest Muzeum Ziemi Sądeckiej, a partnerami – Muzeum – Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach, Muzeum Ziemi Tarnowskiej, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie oraz Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej. Projekt jest dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027 – jego całkowita wartość wynosi 62 205 589,06 zł, z czego 44 951 829,55 zł pochodzi ze środków Unii Europejskiej.
Nowe udogodnienia dla zwiedzających
Remont to nie tylko nowe dachy i instalacje – to także szansa, by oba obiekty stały się dostępne dla znacznie szerszego grona odwiedzających. W ramach obu projektów przygotowujemy bogatą ofertę dla osób o szczególnych potrzebach, rodzin z dziećmi oraz seniorów.
Zamek Lipowiec – zwiedzanie dostępne dla wszystkich
W zrewitalizowanych przestrzeniach zamku zaplanowano zajęcia warsztatowe dla dzieci, młodzieży oraz osób o szczególnych potrzebach.
Dla osób z niepełnosprawnością wzroku Przygotujemy plan tyflograficzny zamku oraz około 20-minutową audiodeskrypcję wystawy stałej, opisującą historię Zamku Lipowiec i repliki eksponatów. Powstanie także 60-minutowa ścieżka zwiedzania z audiodeskrypcją, prowadząca przez refektarz, pomieszczenie ze studnią, wystawę stałą na I piętrze, celę Stankara oraz salę Biskupią i apartamenty biskupów krakowskich na II piętrze. W programie znajdą się również warsztaty „Ożywianie historii poprzez dotyk”, podczas których uczestnicy poznają realia życia w średniowieczu, przymierzą repliki strojów z epoki i dotkną tkanin oraz elementów ubioru.
Dla osób z niepełnosprawnością ruchu W refektarzu stanie monitor dotykowy umożliwiający wirtualne zwiedzanie pierwszego i drugiego piętra, w tym wieży – głównej atrakcji zamku. Dzięki niemu będzie można obejrzeć wystawy stałe, kaplicę czy celę F. Stankara wraz z opisami, bez pokonywania stromych i nierównych ciągów komunikacyjnych. Ponieważ droga na wzgórze zamkowe pozostaje wyboista i pełna kamieni, Muzeum zakupi samochód przystosowany do przewozu osób poruszających się na wózkach i osób o ograniczonej mobilności. Dostępne będą też warsztaty kaligrafii przy specjalnie przystosowanych pulpitach oraz zajęcia łucznicze, w których osoby na wózkach mogą brać udział na równi z innymi uczestnikami.
Dla osób z niepełnosprawnością słuchu Zwiedzanie z przewodnikiem będzie można zamówić z udziałem tłumacza Polskiego Języka Migowego, po wcześniejszym zgłoszeniu takiej potrzeby. Powstanie także mobilna aplikacja z przewodnikiem w PJM, opowiadającym o historii zamku i najważniejszych związanych z nim postaciach. Warsztaty łucznicze, kaligraficzne oraz żywe lekcje historii będą dostępne z udziałem tłumacza PJM.
Dla osób z niepełnosprawnością intelektualną Powstanie przewodnik po zamku w tekście łatwym do czytania i zrozumienia (ETR) – z dużą, bezszeryfową czcionką i wysokim kontrastem. Skorzystają z niego również osoby słabowidzące, seniorzy oraz część osób Głuchych, dla których polski język pisany jest drugim językiem względem PJM. Dla tej grupy przygotowano także żywe lekcje historii z przymierzaniem strojów z epoki.
Dla rodzin z małymi dziećmi W ofercie znajdzie się bilet rodzinny, audioprzewodnik opowiadający dzieciom o życiu na zamku językiem dostosowanym do ich wieku, krótki przewodnik w formie książeczki dostępny w kasie, kolorowanki z motywami zamkowymi oraz gra edukacyjna „Tajemnica Zamkowej Wieży”.
Dla seniorów Przed budynkiem kasy staną ławki umożliwiające odpoczynek, a w salach wystawowych pojawią się krzesła z uchwytem ułatwiającym wstawanie. W razie potrzeby będzie można zamówić wsparcie asystenta.
Dwór z Drogini – nowa oferta edukacyjna i terapeutyczna
Po remoncie w Dworze z Drogini ruszą zajęcia warsztatowe dla dzieci, młodzieży, dorosłych, seniorów oraz osób o szczególnych potrzebach, przybliżające tradycje i codzienne życie dworów szlacheckich oraz bogactwo kultury szlacheckiej w Polsce. Program ma charakter wieloaspektowy: terapeutyczny – włączający uczestników z grup wykluczonych społecznie w życie kulturalne poprzez udział w twórczych zajęciach; społeczny – budujący współpracę z różnymi środowiskami, w tym ze środowiskiem muzealników; oraz dydaktyczny – przybliżający wiedzę o obyczajach i wnętrzach dworskich, rozwijający jednocześnie umiejętności plastyczne uczestników.
Wszyscy pracownicy Muzeum przejdą szkolenie „Muzeum dostępne dla publiczności ze szczególnymi potrzebami” oraz kurs Polskiego Języka Migowego. We dworze powstanie pokój wyciszenia, zostanie zakupiona pętla indukcyjna, a wnętrza dworskie zyskają audiodeskrypcję.
