Narodziny legendy
28 czerwca 1926 roku firmy Daimler-Motoren-Gesellschaft i Benz & Cie połączyły się, tworząc Daimler-Benz AG. W chwili fuzji obie marki nie miały jeszcze wspólnych nowych modeli pojazdów użytkowych do zaoferowania klientom – ale założone już w 1924 roku biuro rozwojowe intensywnie pracowało nad całą gamą pojazdów, które miały być sprzedawane pod nową marką Mercedes-Benz. W październiku 1926 roku, na niemieckim salonie samochodowym w Berlinie, zaprezentowano pierwsze z nich. Wśród nich: Mercedes-Benz na podwoziu LS 1.
Samochód pożarniczy, tzw. samochód rekwizytowy, marki Mercedes-Benz na podwoziu LS 1 był przeznaczony do prowadzenia samodzielnych działań ratowniczo-gaśniczych. Podwozie LS 1 zostało pierwotnie zaprojektowane jako podstawa dla opryskiwaczy samochodowych, jednak z powodzeniem zostało wykorzystane w pożarnictwie. Model LS 1 posiadał specjalną skrzynię rozdzielczą, która umożliwiała podłączenie dodatkowego zespołu wałów, np. do napędzania pompy w nadwoziu.
Konstrukcja
Samochodów Mercedes-Benz na podwoziu LS 1 w 1926 roku wyprodukowano zaledwie dziesięć egzemplarzy. Część serii wyposażono w silnik typu M 14, w kilku egzemplarzach zastosowano ulepszony sześciocylindrowy silnik benzynowy M 16 o mocy 60 KM. Silnik przekazywał moc za pomocą suchego sprzęgła i trzybiegowej skrzyni biegów połączonej bezpośrednio z blokiem silnika za pośrednictwem wału kardanowego do mechanizmu różnicowego tylnej osi. Zamontowane tam koła zębate były spiralne, co zapewniało bardzo płynną pracę. Do kierowania wykorzystano bezwstrząsowy układ kierowniczy ze śrubą wrzecionową, przy czym przednie koła miały duży kąt skrętu.
Nasz egzemplarz otrzymał zabudowę pożarniczą wykonaną w firmie Gustawa Adolfa Fischera z Görlitz. Dodatkowo został wyposażony w autopompę marki Benz Gaggenau typu PF1A o wydajności 1000 l/min przy 8 atmosferach.
Tarnów – w służbie straży pożarnej
W dobie zastępowania w strażach pożarnych zaprzęgów konnych przez samochody, władze miasta Tarnowa zakupiły w 1928 roku dwa samochody marki Mercedes-Benz (beczkowóz i autopogotowie), a w kolejnych latach zakupiono jeszcze jeden (wężowy), dzięki czemu tarnowska Straż Pożarna dysponowała trzema samochodami.
W dniach 16 i 17 stycznia 1945 roku, wycofujący się z rejonu Tarnowa niemieccy okupanci, wraz z wieloma innymi urządzeniami, zabrali ze straży samochody. Po zakończeniu działań wojennych tarnowscy strażacy odzyskali dwa samochody marki Mercedes-Benz – beczkowóz i naszego Mercedesa. Samochód wężowy w drodze powrotnej został przejęty przez inną straż pożarną.
Wraz z postępem i rozwojem sprzętu pożarniczego tarnowska straż zastępowała swoje mercedesy nowymi samochodami. Nasz wysłużony wóz pożarniczy w latach pięćdziesiątych został przekazany do Ochotniczej Straży Pożarnej w Tarnowie-Rzędzinie. W 1971 roku podjęto decyzję o jego przekazaniu do Muzeum Pożarnictwa w Alwerni (obecnie Małopolskiego Muzeum Pożarnictwa w Alwerni).
Renowacja
Naruszony zębem czasu, pojazd czekał do października 1998 roku, kiedy to strażacy ochotnicy z Alwerni rozpoczęli jego renowację. Godnym podkreślenia pozostaje fakt, że wszystkie prace wykonali samodzielnie i własnym kosztem.
Przy restauracji samochodu wyróżnili się druhowie: Jerzy Wojtoń, Jan Kuchta, Edward Krawczyk, Henryk Wołek, Stefan Adamowski, Eugeniusz Malec, Janusz Wodniak, Wojciech Burzyński, Franciszek Ściebur i Stefan Bębenek.
Trud strażaków został doceniony, kiedy to w 1999 roku, w dwudziestej edycji konkursu Sybilla, nasz samochód otrzymał wyróżnienie z kategorii Dokonania z zakresu konserwacji.
Nowe życie
Odrestaurowany Mercedes-Benz rozpoczął nową służbę jako samochód weselny. Pierwsza para, Renata i Jörg, pojechała nim do ślubu w sierpniu 1999 roku. Odtąd wynajmowany był na specjalne okazje, przeważnie śluby, czym zarabiał na potrzeby muzeum.
Z całej serii Mercedes-Benz na podwoziu LS 1 na świecie zachowały się tylko dwa inne egzemplarze z późniejszych lat. Jeden, wyprodukowany w 1927 roku, trafił do Norwegii, gdzie zabudowę pożarniczą wykonała fabryka powozów Knudsen z Kristiansand. Pracował w Zawodowej Straży Pożarnej w Kristiansand, służbę zakończył w 1947 roku. Obecnie należy do firmy ubezpieczeniowej Gjensidige Insurance i bierze udział w zlotach zabytkowych wozów strażackich. Drugi, wyprodukowany w 1928 roku, należy do Ochotniczej Straży Pożarnej w Dinkelsbühl w Niemczech, gdzie po wycofaniu z eksploatacji utrzymywany jest jako w pełni sprawny zabytek.
Dane techniczne
| Model | Mercedes-Benz LS 1 |
| Rok produkcji | 1926 |
| Podwozie | Mercedes-Benz LS 1 z sześciocylindrowym silnikiem benzynowym M 16 o mocy 60 KM (średnica cylindra 80 mm, skok tłoka 130 mm) |
| Skrzynia biegów | 3+R |
| Układ jezdny | 4×2 |
| Wymiary (dł./szer./wys.) | 5600 × 1900 × 2600 mm |
| Masa własna | 3360 kg |
| Wyposażenie pożarnicze | Autopompa PF1A: 1000 l/min |
1926–2026
Dziś nasz Mercedes-Benz nadal wyrusza w trasę – jako klejnot Małopolskiego Muzeum Pożarnictwa w Alwerni, oddziału Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie.
Opracowanie: Dominik Knapik
30 sierpnia 2026 roku świętujemy jego setne urodziny w Alvernia Planet – szczegóły wydarzenia: https://mmz.info.pl/100-lat-pozarniczego-mercedesa-benz-ls1-30-08-2026-g-13-00/