Trzy dni nauki, historii i rekonstrukcji. Za nami Europejskie Dni Archeologii 2026 na Zamku Lipowiec.
W dniach 12–14 czerwca 2026 roku Zamek Lipowiec w Babicach był miejscem tegorocznych obchodów Europejskich Dni Archeologii – wydarzenia organizowanego przez Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie pod patronatem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach inicjatywy koordynowanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Przez trzy dni Zamek Lipowiec stał się przestrzenią spotkań naukowców, rekonstruktorów, rodzin i miłośników historii.
Dzień pierwszy – nauka w służbie dziedzictwa
Tegoroczną edycję otworzyła konferencja naukowa „Lipowiec – nauka w służbie dziedzictwa”, która odbyła się w Dworze z Drogini na terenie Parku Etnograficznego Krakowiaków Zachodnich w Wygiełzowie. Spotkanie podzielono na dwie części tematyczne. Pierwsza poświęcona była nowoczesnym technikom cyfrowym w muzealnictwie – uczestnicy wzięli udział w szkoleniu z zakresu skanowania laserowego prowadzonym przez przedstawicieli LaserAidedProfiler, wysłuchali wystąpień o zastosowaniu sztucznej inteligencji w archiwizacji zdjęć oraz o nowoczesnych metodach geodezyjnych w inwentaryzacji obiektów historycznych.
Druga część konferencji w całości poświęcona była Zamkowi Lipowiec. Prelegenci z Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie, Muzeum Zamek Królewski na Wawelu, Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu oraz Muzeum w Chrzanowie im. I. i M. Mazarakich przedstawili wyniki najnowszych badań – m.in. wstępny raport z analizy kafli, pierwszy etap badań teledetekcyjnych oraz historię zamku w świetle aktualnych kwerend archiwalnych. Konferencja była również okazją do wspomnienia dr. Jacka Pierzaka – archeologa zasłużonego dla badań nad Zamkiem Lipowiec.
Dzień drugi – piknik rodzinny od południa do nocy
Sobota, 13 czerwca, należała do rodzin. Pod hasłem „Dzień i noc na Zamku Lipowiec” Muzeum przygotowało program łączący rozrywkę z edukacją. Od godziny 12.00 funkcjonowało obozowisko historyczne, w którym goście mogli zapoznać się ze średniowieczną zbrojownią, machinami oblężniczymi oraz pokazami i warsztatami rzemiosła dawnego. W programie znalazły się również warsztaty tańca, turnieje rodzinne, jarmark średniowieczny i gry jarmarczne.
O godzinie 13.00 Teatr Rozrywki Trójkąt zaprezentował interaktywny spektakl „Magiczna Fasola” – inspirowane klasyczną baśnią przedstawienie utrzymane w średniowiecznej konwencji, z muzyką na żywo. Po południu publiczność wysłuchała koncertu zespołu “Dziwoludy”. Dzień zakończyło nocne zwiedzanie zamku z atrakcjami, które trwało do godziny 21.00. Atrakcje edukacyjne obejmowały trwające badania archeologiczne, warsztaty archeologiczne oraz warsztaty kaligrafii średniowiecznej.
Dzień trzeci – obrona Zamku Lipowiec
Kulminacyjnym punktem tegorocznych obchodów była niedzielna inscenizacja obrony Zamku Lipowiec przed wojskami Władysława Łokietka, nawiązująca do XIV-wiecznego konfliktu króla z biskupem krakowskim Janem Muskatą. Od godziny 12.00 do zmierzchu na zamku i wokół niego rozgrywały się pokazy walk rycerskich, turnieje łucznicze, pokazy machin oblężniczych i musztry piechoty. Inscenizacje przerywane były trzema szturmami na zamek – widowisko zamknął pokaz sokolnika. Widzowie mieli również okazję samodzielnie spróbować swoich sił podczas turnieju walk na miecze sportowe.
Wydarzenie z roku na rok
Europejskie Dni Archeologii to inicjatywa o charakterze międzynarodowym, której celem jest popularyzacja dziedzictwa archeologicznego i przybliżenie publiczności pracy archeologów oraz instytucji muzealnych. Tegoroczna edycja na Zamku Lipowiec po raz kolejny pokazała, że dziedzictwo nie musi być postrzegane jako temat zarezerwowany dla specjalistów – że może być dostępne, żywe i atrakcyjne dla widzów w każdym wieku.
Organizatorzy dziękują wszystkim prelegentom, rekonstruktorom, artystom oraz partnerom wydarzenia, a także publiczności, która licznie odwiedziła zamek w te trzy dni.
Patronat honorowy: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Dofinansowanie: ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Organizator inicjatywy: Narodowy Instytut Dziedzictwa
Organizator wydarzenia na Zamku Lipowiec: Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie
Patronat medialny: 100 lat Polskiego Radia, TVP3, Nauka w Polsce, Archeologia Żywa
Pierwszy dzień Europejskich Dni Archeologii Na zamku Lipowiec 2026 – konferencja naukowa
Drugi dzień Europejskich Dni Archeologii Na zamku Lipowiec 2026
Trzeci dzień Europejskich Dni Archeologii Na zamku Lipowiec 2026 – Obrona Zamku Lipowiec
