Przed dekadą, gdy zrealizowano pomysł utworzenia w skansenie w Wygiełzowie ogródka z historycznymi odmianami winorośli, podjęto trud sprowadzenia zachowanych jeszcze odmian Ignacego Urbańskiego z kolekcji zagranicznych.
Kim był człowiek, którego winorośle do dziś rosną w pobliżu Dworu z Drogini?
Nauczyciel i ogrodnik z Pleszewa
W latach siedemdziesiątych XIX wieku Ignacy Urbański (1840-1921), nauczyciel szkoły powszechnej w Pleszewie w Wielkim Księstwie Poznańskim, postanowił zająć się uprawą i selekcją nowych odmian winorośli. Swoje prace badawcze prowadził w przyszkolnym ogrodzie.
Był to trudny czas dla polskiej ludności w zaborze pruskim. Kanclerz Otto von Bismarck i jego urzędnicy zwalczali wszelkie przejawy polskości, brutalnie realizując politykę germanizacji, tzw. Kulturkampf.
„Triumf Polski” i kolejne odmiany
Urbański wyselekcjonował pierwszą polską odmianę winorośli szlachetnej – 'Triumf Polski’. W następnych latach starał się ją udoskonalić, aby lepiej plonowała i była odporniejsza na mrozy i słoty. Odmiana ta została doceniona w Szwecji, a także w samych Niemczech.
Później Urbański wyselekcjonował kolejne odmiany winorośli: 'Juliannę’, 'Perran’ i 'Jadwigę’, zyskując rozgłos i uznanie wśród pomologów europejskich.
Ocalone dzięki zagranicznym kolekcjom
Tak doczekał Urbański pierwszej wojny światowej, powstania wielkopolskiego i powrotu Pleszewa w granice odrodzonej Polski. Wkrótce sędziwy winogrodnik przekazał swoją kolekcję Szkole Ogrodniczej Wielkopolskiej Izby Rolniczej w Koźminie. Tam w okresie międzywojennym opiekował się nią Marcin Marciniec, kierownik tej zasłużonej dla polskiego ogrodnictwa placówki.
Czas wojny i okupacji niemieckiej oraz pierwsze powojenne lata niemal całkowicie zniweczyły dokonania Urbańskiego i Marcińca. Kolekcja roślin w Koźminie uległa częściowemu zniszczeniu. Kilka dziesięcioleci później nie można już było w Polsce odnaleźć odmian wyselekcjonowanych przez Urbańskiego.
Winorośle, które można zobaczyć w Wygiełzowie
Krzewy tych unikalnych dziś roślin zachowały się jednak w Wielkiej Brytanii, Czechach, niemieckim Instytucie Juliusa Kühna, a nawet w Estonii – w kolekcji rodziny Kivistik.
Dlatego podczas tworzenia historycznej winniczki w skansenie w Wygiełzowie sprowadzono zachowane odmiany z zagranicznych kolekcji. W pobliżu Dworu z Drogini oraz spichlerza z Tenczynka posadzono odmiany 'Perran’, 'Jadwiga’ oraz dwa klony odmiany 'Triumf Polski’ – estoński i angielski.
Oprac. G. Orłowski
Na zdjęciu: Winniczka obok Dworu z Drogini